1.1. Lập kế hoạch làm việc và cấu trúc công việc

Lập kế hoạch là khâu then chốt giúp tối ưu hóa thời gian, nguồn lực và đảm bảo an toàn lao động trong suốt quá trình gia công.

1.1.1. Phân tích và cấu trúc công việc (WBS)

• Khái niệm: Chia nhỏ một dự án gia công phức tạp thành các gói công việc (tasks) đơn giản, có thể quản lý được.

• Quy trình thực hiện:

  • Xác định mục tiêu cuối cùng (sản phẩm đạt chuẩn bản vẽ).

  • Liệt kê các công đoạn: Chuẩn bị vật tư $\rightarrow$ Gá đặt $\rightarrow$ Gia công $\rightarrow$ Kiểm tra chất lượng.

  • Xác định các nguồn lực cần thiết: Máy móc, dụng cụ đo, và các trang bị bảo hộ cá nhân (PPE) phù hợp cho từng giai đoạn.

1.1.2. Trình tự và tiến độ công việc

• Sắp xếp trình tự: Quyết định công việc nào làm trước, công việc nào làm sau theo logic kỹ thuật (ví dụ: tiện thô trước khi tiện tinh).

• Quản lý thời gian: Dự toán thời gian thực hiện cho từng bước, bao gồm cả thời gian chuẩn bị và thời gian dọn dẹp vệ sinh.

• Lập kế hoạch tài nguyên: Sử dụng hiệu quả năng lượng bằng cách gom nhóm các công việc sử dụng cùng một loại máy móc để tránh việc khởi động/tắt máy nhiều lần gây lãng phí.

1.2. Bố trí nơi làm việc

Một nơi làm việc được tổ chức tốt sẽ giảm thiểu rủi ro tai nạn và tăng năng suất lao động vượt trội.

1.2.1. Áp dụng tiêu chuẩn 5S trong bố trí xưởng

Tiêu chuẩn 5S là nền tảng để duy trì môi trường làm việc chuyên nghiệp:

• Sàng lọc (Seiri): Loại bỏ hoàn toàn các phôi liệu thừa, dụng cụ hỏng khỏi khu vực máy để tránh gây vướng víu hoặc tai nạn.

• Sắp xếp (Seiton): Đặt dụng cụ, thiết bị tại các vị trí dễ thấy, dễ lấy. Các vật dụng thường dùng phải đặt trong tầm với tối ưu.

• Sạch sẽ (Seiso): Lau chùi máy móc, quét dọn sàn nhà ngay sau mỗi ca làm việc để loại bỏ dầu mỡ và phoi kim loại.

• Săn sóc (Seiketsu): Duy trì các tiêu chuẩn sạch sẽ và ngăn nắp hàng ngày để tạo thành quy trình chuẩn.

• Sẵn sàng (Shitsuke): Giáo dục ý thức tự giác tuân thủ các quy định an toàn và vệ sinh lao động cho mọi thành viên.

1.2.2. Nhân trắc học và Môi trường làm việc (Ergonomics)

• Nhân trắc học: Điều chỉnh độ cao bàn làm việc và vị trí thao tác phù hợp với tầm vóc người học để tránh các bệnh nghề nghiệp về cơ xương khớp.

• Ánh sáng và Thông gió: * Đảm bảo đủ ánh sáng tại các điểm đo lường và gia công chi tiết nhỏ.

  • Hệ thống thông gió phải hoạt động liên tục để loại bỏ khói hàn, bụi kim loại và hơi hóa chất.

• An toàn lối đi: Giữ các lối thoát hiểm và vị trí đặt bình chữa cháy luôn thông thoáng, không có vật cản.

1.2.3. Quản lý chất thải tại nơi làm việc

• Thiết lập các khu vực lưu trữ chất thải riêng biệt:

  • Chất thải nguy hại: Thùng chứa giẻ lau dính dầu, dầu thải, hóa chất phải có nắp đậy và nhãn dán rõ ràng.

  • Tài nguyên tái chế: Khu vực gom phôi kim loại (thép, nhôm) để tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Gợi ý cho thầy:

Vì nội dung này liên quan chặt chẽ đến việc quản lý, thầy có thể cho sinh viên thực hiện một bài tập nhỏ: "Tự thiết kế sơ đồ bố trí 5S cho bàn thực hành của nhóm". Điều này sẽ giúp các em làm quen với việc cấu trúc công việc thực tế.

Thầy có muốn tôi soạn một "Phiếu kiểm tra 5S" (Checklist) để thầy phát cho sinh viên đánh giá chéo khu vực làm việc của nhau sau buổi học không?