1. Khái niệm 

 Nhà ở là loại hình kiến trúc xuất hiện sớm nhất, là nơi dùng để bảo vệ cũng như phục vụ đời sống sinh hoạt hàng ngày của con người. Vì thế nhà ở là nhu cầu thiết yếu không thể thiếu của con người. 

 2. Đặc điểm

 Nhà ở là loại kiến trúc được xây dựng hàng loạt, chiếm tỷ lệ khá lớn trong đầu tư xây dựng cơ bản. Nhà ở là nơi nghỉ ngơi, ăn, ngủ, sinh hoạt của con người và chiếm khoảng thời gian nhiều nhất trong ngày. 

 Trong xã hội hiện đại, nhà ở còn là nơi hưởng thụ những thành tựu của khoa học kỹ thuật hiện đại, mang đến các tiện nghi của văn minh đô thị. 

 Ở nước ta, nhà ở cần nghiên cứu để mang những đặc điểm của vùng nhiệt đới gió mùa rõ nét cũng như chú ý các vấn đề về môi trường, sinh thái và văn hóa. 

 3. Phân loại kiến trúc nhà ở 

 a) Phân loại dựa theo công năng 

 • Nhà ở nông thôn: 

- Thường dành cho những người lao động nông nghiệp, gắn liền với đồng ruộng. 

- Nhà ở nông thôn giản dị với giếng, ao, sân vườn có rào dậu bao quanh. Ngôi nhà chính chiếm vị trí quan trọng nhất, là không gian thờ cúng và sinh hoạt chủ yếu của gia đình và gắn bó chặt chẽ với công trình khác. 

- Do đặc điểm sản xuất, khi thiết kế cần chú ý hướng gió để bố trí tổng mặt bằng và các khu vực cần cách ly (chuồng trại, xí, tắm, …)

Nhà biệt thự thành phố: 

- Là loại nhà tiêu chuẩn cao thường có từ 1 đến 3 tầng, đầy đủ tiện nghi và có sân vườn bao quanh. Đây là loại nhà dành cho các gia đình có đời sống cao tại thành thị.

 - Loại nhà này tạo điều kiện ăn ở tốt, yên tĩnh, ánh sáng và thông gió tốt cho người sử dụng; tuy nhiên giá thành xây dựng cao và chiếm đất lớn đối với các thành thị. 

- Ở nước ta phổ biến là biệt thự đơn lập (1 căn) và song lập (2 căn)

• Nhà liên kế (liền kề): 

- Loại này còn được gọi là nhà ghép khối, nhà phố, …

- Đây là loại nhà ở gần như biệt thự nhưng tiêu chuẩn thấp hơn và có diện tích đất ít hơn; gồm nhiều căn nhà đặt cạnh nhau xếp thành từng dãy với mặt bằng dài, thích hợp cho việc phát triển nhà ở của các đô thị. 

- Nhà liên kế có thể kết hợp để sản xuất, kinh doanh buôn bán; bề rộng mặt tiền không được bé hơn 3,3m và có mật độ xây dựng cho phép tùy theo diện tích và địa điểm.

• Nhà chung cư: 

- Là loại nhà tập thể bao gồm nhiều căn hộ cho nhiều hộ gia đình.

 - Căn hộ chung cư là một chuỗi không gian khép kín phục vụ đời sống cho một hộ gia đình. 

- Loại nhà này là giải pháp đáp ứng về mặt kinh tế cho nhu cầu sử dụng đất tại đô thị. Tuy nhiên căn hộ chung cư có tiêu chuẩn sử dụng thấp hơn hẳn các loại nhà trên

• Nhà ở kiểu khách sạn: 

- Là loại nhà rất phát triển trên thế giới nhằm đảm bảo điều kiện ăn ở, giải trí trong thời gian ngắn cho người sử dụng. 

- Loại nhà này yêu cầu các chỉ tiêu kinh tế, thiết bị kỹ thuật, thẩm mỹ cao hơn nhà ở bình thường.

• Nhà ở kiểu ký túc xá: 

- Là loại nhà ở tập thể dành cho công nhân, quân nhân, sinh viên, học sinh … với nhiều giường trong 1 phòng ở tập thể.

 - Mặt bằng ký túc xá thường bố trí kiểu hành lang giữa, hành lang bên hoặc kết hợp. 

 b) Phân loại dựa theo chiều cao 

 • Nhà ở thấp tầng: thường từ 3 tầng trở xuống và dành cho các gia đình sống độc lập (nhà nông thôn, biệt thự, nhà liền kế). 

 • Nhà ở nhiều tầng: thường từ 4 đến 6 tầng và không có thang máy như các kiểu nhà chung cư, ký túc xá, khách sạn nhỏ, ... 

 • Nhà ở cao tầng: thường từ 7 tầng trở lên và có thang máy như chung cư, khách sạn cao tầng. 

 c) Phân loại dựa theo đối tượng phục vụ và ý nghĩa xã hội 

 • Nhà cho người có thu nhập cao: lâu đài, cung điện, biệt thự, chung cư cao cấp, ... 

 • Nhà ở cho người có thu nhập khá và trung bình: biệt thự song lập, nhà liên kế, chung cư cao cấp, ... 

 • Nhà cho người có thu nhập thấp: nhà ở xã hội, chung cư cho người thu nhập thấp