Nội dung

BÀI 1: CÁC NHÓM VI SINH VẬT CHÍNH

1. Vi khuẩn (Bacteria)

Vi khuẩn là nhóm vi sinh vật đơn bào, nhân sơ (Prokaryote), có kích thước rất nhỏ (thường từ $0.5 - 5.0 \mu m$). Đây là đối tượng quan trọng nhất trong các công trình xử lý sinh học.

  • Hình dạng chính: * Cầu khuẩn (Cocci): Hình tròn, đứng riêng lẻ hoặc thành chuỗi, đám.

    • Trực khuẩn (Bacilli): Hình que, là nhóm phổ biến nhất trong nước thải.

    • Phẩy khuẩn và Xoắn khuẩn: Hình cong hoặc xoắn.

  • Cấu tạo: Bao gồm vách tế bào (quy định tính chất nhuộm Gram âm/dương), màng sinh chất, tế bào chất và vùng nhân. Một số có tiên mao (lông roi) để di chuyển.

  • Vai trò môi trường: * Phân hủy chất hữu cơ (vi khuẩn hiếu khí, kỵ khí).

    • Tham gia chu trình Nitơ: Vi khuẩn Nitrat hóa ($Nitrosomonas$, $Nitrobacter$) giúp loại bỏ $NH_{4}^{+}$.

2. Nấm (Fungi)

Nấm là sinh vật nhân thực (Eukaryote), không có diệp lục, sống dị dưỡng. Trong môn học này, chúng ta tập trung vào hai nhóm chính: Nấm men và Nấm men sợi (Mốc).

  • Nấm men (Yeasts): * Tế bào hình bầu dục hoặc hình cầu.

    • Sinh sản chủ yếu bằng cách nảy chồi.

    • Ứng dụng: Xử lý nước thải có hàm lượng đường, tinh bột cao.

  • Nấm sợi/Nấm mốc (Molds): * Cấu tạo dạng sợi (khuẩn ty) phân nhánh tạo thành hệ sợi nấm.

    • Sinh sản bằng bào tử.

  • Vai trò môi trường: * Có khả năng phân hủy các hợp chất khó phân hủy như Cellulose, Lignin.

    • Tuy nhiên, trong hệ thống bùn hoạt tính, sự phát triển quá mức của nấm sợi có thể gây ra hiện tượng bùn khó lắng (Bulking).

3. Động vật nguyên sinh (Protozoa)

Động vật nguyên sinh là những sinh vật nhân thực đơn bào, không có vách tế bào, có khả năng di động và thực bào.

  • Các nhóm chính thường gặp:

    • Trùng chân giả (Amoeba): Di chuyển bằng chân giả.

    • Trùng roi (Flagellates): Di chuyển bằng roi.

    • Trùng lông (Ciliates): Di chuyển bằng lông mao xung quanh cơ thể (ví dụ: Paramecium - Trùng đế giày).

  • Vai trò trong xử lý nước thải: * Chỉ thị sinh học: Sự xuất hiện của các nhóm Protozoa khác nhau cho biết tình trạng vận hành của hệ thống (Ví dụ: Trùng lông xuất hiện nhiều thường cho thấy bùn hoạt tính đang ở trạng thái tốt).

    • Làm sạch nước: Chúng ăn vi khuẩn tự do và các hạt hữu cơ nhỏ, giúp làm giảm độ đục của nước sau xử lý.